1

2

3

4

5

 

Operacyjne leczenie zapalenia zatok

Zapalenie zatok to jeden z powszechniejszych problemów, z jakim pacjenci zgłaszają się laryngologa. Pamiętajmy o tym że w naszej służbie zdrowia konieczne jest przejście odpowiedniej drogi. Wpierw musimy więc udać się do lekarza pierwszego kontaktu, który dopiero da nam skierowanie do specjalisty. Kolejki zazwyczaj nie są zbyt długie. Ponadto lekarz pierwszego kontaktu może zastosować już pierwsze leczenie objawowe. Laryngolog większości wypadków pogłębia diagnostykę i zastosuje owodnie leczenie. Może to być leczenie wspomagające (w przypadku zakażenia wirusami) lub też antybiotykoterapia (w przypadku zakażenia bateryjnego). Jednak niestety nie we wszystkich przypadkach leczenie farmakologiczne daje właściwie rezultaty. Mowa tu między innymi o takich wypadkach jak skrzywienie przegrody nosowej, łagodne guzy czy polipy w jamie nosowej. Te wszystkie czynniki są wskazaniem do wykonania zabiegu operacyjnego. W bardzo trudnych przypadkach wykonuje się klasyczny zabieg operacyjny, w którym wykonuje się zewnątrznosowe otwarcie zatoki nosowoszczękowej. Jednak konieczność taka występuje niezwykle rzadko. W chwili obecnej większość zabiegów (np. usuwanie polipów wykonuje się metodą endoskopową). Musimy jednak pamiętać o tym, że lekarze na leczenie endoskopowe czy typowe operacyjne decydują się naprawdę w ostateczności. Każdy takie zabieg poprzedza bardzo dokładna diagnostyka, w tym między innymi tomografia komputerowa.

Farmakologiczne leczenie zapalenia zatok

Zapalnie zatok to przypadłość bardzo dobrze znana laryngologom. Jest to bowiem jeden z częstszych powodów, dla którego pacjenci odwiedzają gabinet lekarski. W związku z tym większość specjalistów nie ma większych problemów z rozpoznaniem objawów choroby i wdrożeniem właściwego leczenia. To w jaki sposób będzie przebiegało to leczenie zależy w dużej mierze od tego co jest sprawcą infekcji. Zapalenie zatok może mieć bowiem zarówno charakter wirusowy jak i bakteryjny. W tym pierwszym wypadku raczej nie podaje się antybiotyku, ponieważ większość wirusów jest odporna na antybiotykoterapię. Co więcej antybiotyk mógłby dodatkowo obniżyć odporność chorego. Zamiast tego w zależności od objawów podaje się leki przeciwbólowe, przeciwgorączkowe i przeciwzapalne. Ponadto stosuje się także leki przeciwhistaminowe oraz leki obkurczające błonę śluzową nosa (zazwyczaj w postaci kropli lub aerozolu). Jeśli mamy do czynienia z infekcja bakteryjną to konieczne jest zastosowanie zarówno antybiotyku jak też wymienionego wyżej leczenia wspomagającego. Leczenie antybiotykiem jest w tym wypadku dosyć długotrwałe. Może trwać nawet do trzech tygodni. Jeśli pomimo to objawy nie ustąpią możemy przypuszczać, ze źle został dobrany antybiotyk i konieczne będzie wykonane antybiogramu, aby przekonać się, z jakim typem bakterii mamy do czynienia. Może się także okazać, że przyczyna infekcji jest inna (np. nieprawidłowa budowa przegrody nosowej).

Zapalenie zatok o charakterze przewlekłym

Kiedy mówimy o zapalaniu zatok zazwyczaj mamy do czynienia z dosyć gwałtownie zaczynającym się stanem. Ni stąd ni zowąd pojawia się gorączka, katar, kaszel i inne objawy chorobowe. Mówimy wówczas o ostrym zapaleniu zatok. Jednak zapalnie zatok może mieć również charakter przewlekły. Mówimy o nim wówczas, kiedy objawy infekcji utrzymują się dłużej niż 2-3 miesiące, pomimo podjętego leczenia. Pacjent uskarża się wówczas głównie na katar (może on być gęsty, przeźroczysty lub tez ropny, żółtozielony), spływającą po tylnej stronie gardła wydzielinę, zatkany nos. Wielu pacjentów skarży się także na ból głowy zlokalizowany w okolicy oczodołów, żuchwy czy czoła. Przewlekłe zapalenie zatok może być często spowodowane złym leczenie, dotychczasowej infekcji, ale też stanem zapalnym zębów czy np. niewłaściwą budową przegrody nosowej. Duże znacznie ma również rodzaj bakterii, która wywołała zapalenie zatok. W diagnostyce duże znacznie ma oczywiście wywiad lekarski oraz badanie fizykalne. Jednak badania te muszą zostać poparte obrazem w postaci tomografii komputerowej. Pozwoli to zaobserwować między innymi jak zabudowana jest przegroda nosowa, czy w jamie nosowej nie pojawiły się polipy itp. W niektórych wypadkach konieczne jest także wykonanie punkcji. W przypadku przewlekłego zapalenia zatok leczenie farmakologiczne w większości wypadków okazuje się zawodne. Z tego powodu bardzo często jedynym, ale skutecznym rozwiązaniem jest zabieg operacyjny.

Leczenie zapalenia zatok u dzieci

Zapalenie zatok być może w przypadku dzieci nie jest tak powszechne jak przypadku osób dorosłych, jednak i tak zdarza się stosunkowo często. Nie zawsze także jest w odpowiednim czasie zdiagnozowane. W przypadku dzieci w większość wypadków jest to infekcja o podłożu bakteryjnym. Rozpoznanie jest w tym wypadku szczególnie trudne, ponieważ zapalnie zatok może bardzo często dawać podobne objawy, jak szereg innych infekcji. Starsze dzieci zazwyczaj skarżą się na ból głowy, zatkany noc, czy ściekającą po tylnej stronie gardła wydzielinę. W przypadku niemowląt i dzieci, które nie są jeszcze w stanie mówić sprawa przedstawia się znacznie trudniej. Sygnałem alarmowym może być w zasadzie jedynie często płacz dziecka, brak apetytu, spadek na wadze, problemy ze ssaniem (które mogą świadczyć o zatkanym nosie, w późniejszym stadium choroby również obrzęk powiek). Wiele zależy tutaj także od sprawności pediatry, który odpowiednio wcześniej skieruje nas do laryngologa. Z racji tego, że głównym winowajcą tego typu infekcji w przypadku dzieci są bakterie konieczne jest podanie antybiotyku. Jeśli chodzi o najmłodsze dzieci to bardzo często leczenie zapalenia zatok może mieć miejsce w szpitalu. Poza antybiotykami podaje się także leki przeciwzapalne, przeciwgorączkowe, przeciwbólowe oraz obkurczające błonę śluzową nosa. Leczenie trwa około 3 tygodni. Jeśli leczenie nie przynosi żadnych efektów, a stan małego pacjenta pogarsza się, to może być to wskazaniem do zabiegu operacyjnego.

Przebieg zapalenia zatok u dzieci

Zapalenie zatok nie jest infekcja, która bynajmniej dotyczy tylko i wyłącznie osób dorosłych. Bardzo często z zapaleniem zatok zgłaszają się również rodzice z dziećmi. Jeśli jednak w przypadku osób starszych zazwyczaj mamy do czynienia z przewlekłym zapaleniem zatok lub z infekcją wirusową, to jeśli chodzi o dzieci, to zazwyczaj głównym sprawcą zapalenia zatok są bakterie. W przypadku dzieci nieco trudniejsze jest zdiagnozowanie choroby, ponieważ wiele objawów może być charakterystycznych również dla sporej grupy innych infekcji. Najgorzej sprawa ma się w przypadku niemowląt i dzieci, które nie potrafią opisać swoich dolegliwości. Dzieci w wieku przedszkolnym przy zapaleniu zatok bardzo często skarżą się na ból głowy zlokalizowany głównie w okolicach oczodołów. Inne uciążliwe objawy to zatkany nos oraz nieprzyjemna, ściekająca po tylnej części gardła wydzielina. Objaw ten jest szczególnie nasilony po nocy. Bardzo często infekcji towarzyszy także wysoka temperatura, niekiedy przekraczająca nawet 38 stopni. W związku z tym, że dzieci mają bardzo często problem z odchrząknięciem wydzieliny do wymienionych objawów może bardzo szybko dojść również podrażnione gardło oraz suchy kaszel. Co mogłoby zaś wskazywać na kłopoty z zatokami u niemowląt. Może to być między innymi pogorszenie samopoczucia, częstszy płacz, problemy z oddychaniem i ssaniem. Niemowlę nie ma apetytu. Warto także obserwować oczy dziecka. Możemy bowiem zauważyć miedzy innymi przemieszczenie się gałek ocznych do boków oraz opuchnięcie powiek.

Diagnostyka zapalenia zatok

Zapalenie zatok to jeden z częstszych powodów, z których odwiedzamy gabinet laryngologa. Jest to jedna z częściej leczonych przez nich przypadłości. Z tego powodu bardzo wiele lekarzy tej specjalizacji jest doskonale wprawiona w ich diagnostyce i leczeniu. Pierwszy krok to oczywiście wywiad lekarski uzupełniony badaniem fizykalnym. Sporo powiedzieć są także badania laboratoryjne – nawet morfologia krwi. Przy zapaleniu zatok mamy bowiem do czynienia z powyższym poziomem OB i leukocytów. Dla dalszej diagnostyki konieczne jest zdjęcie zatok. Obecnie nieco odchodzi się już od tradycyjnego zdjęcia rentgenowskiego, uważając je za nieco małe obrazowe. Tego typu zdjęcie jest nam w stanie powiedzieć w zasadzie tylko i wyłącznie o starym stanie zapalnym zatok. Obecnie za znacznie bardziej zasadną uważa się tomografię komputerową zatok. Pozwala ona wykryć między innymi zatkanie zatok, ewentualne polipy, obecność płynu w zatoce. Jeśli zaś konieczne jest pozbycie się ropy innego patogenu czy nawet domiejscowe podanie leku konieczne jest nakłucie zatoki. Wykonuje się je po wcześniejszym miejscowym znieczuleniu pacjenta. Badanie to pozwala jednocześnie ocenić pojemność zatoki. Badanie jest dosyć nieprzyjemne, ale pamiętajmy, że wykonuje się je w znieczuleniu. Tego typu zabiegi wykonuje się je jednak stosunkowo rzadko przy dosyć skomplikowanym przebiegu infekcji. W przypadku większości infekcji wirusowych i bakteryjnych wystarczy tradycyjne leczenie objawowe.

Typowe objawy zapalenia zatok

Zapalenie zatok to bardzo męcząca infekcja. Jednym z podstawowych objawów jaki jej towarzyszy jest ból głowy. To w jakim miejscu zlokalizowany jest ten ból zależy bezpośrednio do tego, które zatoki zostały objęte stanem zapalnym. Ból odczuwany w okolicach czoła świadczy o tym, że mamy do czynienia z zapaleniem zatok czołowych. Kiedy mamy do czynienia zapaleniem zatok szczękowych ból promieniuje na twarz okolice zębów, a niekiedy również czoło. Z kolei jeśli sprawa dotyczy zatok sitowych ból lokalizuje się głównie w okolicach oczu. Możemy odczuwać coś w rodzaju ucisku za oczami. Chwilami mamy takie wrażenie, jakby ból miał zaraz rozsadzić nam głowę. Ból ten nasila się szczególnie przy zamianach pozycji, skokach ciśnienia, jak również w momencie ucisku na zatoki. Inny charakterystyczny objaw to katar. Jest to katar dosyć gęsty, który wydobywa się nie tylko przez nos, ale też ścieka nam po tylnej ścianie gadała. Z tego powodu szczególnie rano gardło może być podrażnione, a my czujemy się jakby dosłownie zalewała nas wydzielina. Wydzielina ta ma bardzo często zielony kolor. Bardzo często możemy mieć także problem z zatkanym nosem, a co się z tym wiąże również trudności z oddychaniem. Także nasz głos staje się wówczas bardziej nosowy. Infekcji bardzo często towarzyszy również gorączka. To jak długo utrzymują się objawy zależy od rodzaju infekcji. Stosunkowo najłagodniej i najszybciej jesteśmy sobie w stanie poradzić objawami infekcji wirusowej.

Najczęstsze przyczyny zapalenia zatok

Zapalenie zatok przynosowych to jedna z częstszych infekcji z jaką zgłaszają się pacjenci do laryngologa. Zapalnie zatok dotyczy zazwyczaj więcej niż z jednej zatoki (jest to wynikiem tego, że ich ujścia są zlokalizowane w swojej bliskiej okolicy) oraz przebiega z zapaleniem błony śluzowej nosa. Czynnikiem, który wywołuje zapalanie zatok szczególnie, jeśli chodzi osoby dorosłe są wirusy. Chociaż może dojść oczywiście do nadkażenia bakteryjnego. W tym pierwszym wypadku infekcje jest zazwyczaj stosunkowo łatwa do wyleczenia. W tym drugim bardzo często jest konieczność podania antybiotyku. Zapalanie zatok może być jednak w niektórym wypadku wywołane także krążeniem stanów zapalnych w naszym krwioobiegu. Może także wynikać z różnego typu chorób i stanów zapalnych zębów. Wówczas mamy do czynienia z zapalaniem zatok szczękowych. Znacznie rzadziej sprawcą są grzyby. Tego typu infekcje dotyczą głównie osób o mocno obniżonej odporności. Zazwyczaj wirusy i inne patogeny dostają się do naszego organizmu poprzez błonę śluzową nosa. Zanieczyszczone powierz dostaje się do naszego nosa. W normalnych warunkach zatoki mają za zadanie filtrować i oczyszczać wdychane powietrze. Kiedy jednak ich praca jest zaburzona staje się to niemożliwe. Zaburzenia ich pracy mogą wynikać z różnych czynników. Może to być przykładowo skrzywiona przegroda nosowa, różnego typu razy, a niekiedy także czynniki zewnętrzne takie jak przykładowo wysoka temperatura, bardzo suche powietrze czy zadymione pomieszczenie, w którym przebywamy.

Charakter zapalenia zatok

Zatoki przynosowe to stosunkowo niewielkie kanały powietrzne łączące się z jamą naszego nosa. Pełnią one kilka bardzo istotnych funkcji w naszym organizmie. Jednak najistotniejsze funkcje zdają się one odgrywać dla naszego układu oddechowego, są one bowiem odpowiedzialne za oczyszczanie, ogrzewanie oraz nawilżanie wdychanego przez nas powietrza, każda dysfunkcja zatok zaburza zaś tę pracę. Zapalenie zatok może mieć różną przyczynę, podłoże jak i różny przebieg. Jeśli chodzi o ten ostatni czynnik to możemy w zasadzie wymienić trzy podstawowe rodzaje zapalenia zatok. Chodzi tu mianowicie o zapalenie ostre, zapalnie ostre często nawracające oraz zapalenie o charakterze przewlekłym. Jeśli chodzi o te pierwsze rodzaje to zazwyczaj objawiają się ono dosyć gwałtownie, a jego symptomy są dosyć męczące. Mowa tu między innymi o gęstym, ale silnym katarze, stanie podgorączkowym i katarze, bólu głowy, ogólnym rozbiciu itp. itd. Zapalenie takie wymaga w większości wypadków leczenia farmakologicznego. Jeśli jednak jest właściwe leczone, nawet jeśli mamy do czynienia z jakąś nawracającą infekcją, to nie powinno ono pozostawiać w naszym organizmie jakiś trwałych śladów. Nieco inaczej sprawa przedstawia się przypadku przewlekłego zapalenia zatok. Tutaj bowiem po pewnym czasie leczenie farmakologiczne nie przynosi większych rezultatów. Tego typu zapalenie zatok jest w większości przypadków wskazaniem do wykonania zabiegu operacyjnego. W dzisiejszych czasach najczęściej wykonywanego metodą endoskopowa.

Dlaczego na zapalnie zatok jesteśmy narażeni zimą?

Zapalenie zatok to infekcja, na którą zapadamy w szczególności zimą, chociaż nie jest to jakaś żelazna zasada, od której nie ma wyjątków. Dlaczego tak właśnie się dzieje i czym w ogóle są zatoki. Zatoki przynosowe to swego rodzaju kanały, które łączą się z nosem, za pomocą otworów zlokalizowanych w bocznej ścianie jamy nosa. Z jednej strony pełnią one funkcję ochronną i funkcję cieplną dla oczodołów. Z drugiej strony poprawiają ogólną wytrzymałość twarzoczaszki. Ponadto odpowiadają także za właściwe odbieranie i przekazywanie dźwięków, w tym także za emisję głosu. No i w końcu najważniejsza wydawałoby się funkcja, jaką pełnią zatoki w pracy całego układu oddechowego. Dzięki nim wdychane przez nas powietrze ulega nawilżaniu, ogrzaniu oraz wstępne filtracji w z wszelkiego typu zanieczyszczeń. Wyróżniamy różne typy zatok z uwagi na ich rozmieszczenie w twarzoczaszce. Mowa tu mianowicie o zatokach klinowych, szczękowych oraz czołowych. Z czego wynika zaś to, że na wspomniane infekcje zatok zapadamy głównie zimą? Przyczynia się do tego kilka czynników – po pierwsze zimą, kiedy brak słońca i witamin nasza odporność ogólnie spada. Po drugie przyczyniają się do tego również ogrzewane sztucznie pomieszczenia, które wpływają na przesuszanie naszych błon śluzowych, w tym między innymi błon śluzowych nosa. A to z kolei sprawia, że stajemy się łatwą pożywką dla różnego typu wirusów i bakterii.